Εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες έρχονται στα όρια της απελπισίας από την εκρηκτική αύξηση της ανεργίας, που εκτινάχθηκε το πρώτο τρίμηνο του 2012 στο 22,6%, σύμφωνα με χθεσινή ανακοίνωση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής. Είναι χαρακτηριστικό ότι η πλειονότητα των ανέργων, σχεδόν 633.000 άνθρωποι, ανήκουν στην κατηγορία των μακροχρόνια ανέργων, δηλαδή αναζητούν μάταια δουλειά για περισσότερους από 12 μήνες.
Τα νεότερα στοιχεία είναι αποκαρδιωτικά, όχι μόνο γιατί δείχνουν ότι η ανεργία αυξάνεται πέρα από κάθε πρόβλεψη της κυβέρνησης και της τρόικας, αλλά κυρίως γιατί πιστοποιούν ότι εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι αντιμετωπίζουν το φάσμα της απόλυτης εξαθλίωσης, καθώς έχουν μείνει για πολύ μεγάλες χρονικές περιόδους έξω από την αγορά εργασίας:
Ο αριθμός των ανέργων έχει ξεπεράσει πλέον το 1,1 εκατομμύριο άτομα, φθάνοντας σε 1.120.097. Το ποσοστό της ανεργίας εκτοξεύθηκε ήδη από το πρώτο τρίμηνο του έτους σε 22,6% από 20,7% κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2011 και από 15,9% κατά το πρώτο τρίμηνο του προηγούμενου χρόνου. Οι απασχολούμενοι μειώθηκαν σε 3.837.950 άτομα και η δυναμική της μείωσής τους τρομάζει, αντανακλώντας την πλήρη κατάρρευση της αγοράς εργασίας: μειώθηκαν 2,4% σε σχέση με το προηγούμενο και κατά 10,7% σε σχέση με το α’ τρίμηνο του 2011!
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, όμως, από κοινωνική άποψη, είναι το τεράστιο ποσοστό και ο απόλυτος αριθμός των μακροχρόνια ανέργων. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ το ποσοστό έχει φθάσει το 56,5%, δηλαδή επί συνόλου 1,12 εκατ. ανέργων, οι 633.000 βρίσκονται χωρίς απασχόληση οποιασδήποτε μορφής για περισσότερους από 12 μήνες. Μάλιστα, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΑΕΔ για τους εγγεγραμμένους στα μητρώα του ανέργους, περισσότεροι από 100.000 μακροχρόνια άνεργοι έχουν παραιτηθεί ακόμη και από την προσπάθεια αναζήτησηςς μιας θέσης εργασίας.
Για τους μακροχρόνια ανέργους το δίχτυ κοινωνικής προστασίας του ελληνικού κράτους δεν λειτουργεί αποτελεσματικά. Οχι μόνο στερούνται ακόμη και του μειωμένου επιδόματος ανεργίας, αλλά οι περισσότερο στερούνται και την υγειονομική περίθαλψη, ενώ τα προγράμματα κατάρτισης και επανένταξης είναι περιορισμένα και δεν βελτιώνουν σημαντικά τη θέση τους: για παράδειγμα, ένας άνεργος εργάτης 50 ετών εκπαιδεύεται για να εργασθεί ως ταμίας σε σούπερ μάρκετ ξεκινώντας την επαγγελματική του ζωή από το μηδέν, με τον βασικό μισθό που μπορεί να μην καλύπτει στοιχειωδώς τις ανάγκες της οικογένειάς του.
Μένουν άστεγοι
Πίσω από τους αριθμούς κρύβονται δράματα που σοκάρουν, συχνά μάλιστα με πρωταγωνιστές ανθρώπους που, μέχρι πριν από λίγα χρόνια, ανήκαν στη μεσαία τάξη και είχαν κατακτήσει ένα σχετικά υψηλό επίπεδο διαβίωσης. Νομικός που υποστηρίζει υπερχρεωμένους καταναλωτές σε δίκες για χρέη σε τράπεζες μίλησε στην «Espresso» για μια από τις χαρακτηριστικές περιπτώσεις ανθρώπων, οι οποίοι βρέθηκαν ξαφνικά από τη μεσαία τάξη στην τάξη των νεόπτωχων και απελπισμένων.
Οικογενειάρχης με δύο παιδιά, που είχε καλό μισθό για πολλά χρόνια ως υπάλληλος σε ακτοπλοϊκή εταιρεία, με τη σύζυγό του επίσης σχετικά καλοπληρωμένη στον τομέα της διαφήμισης, έμεινε άνεργος πριν από περίπου έναν χρόνο. Υστερα από δύο μήνες έχασε τη δουλειά της και η γυναίκα του. Στις καλές εποχές είχαν δημιουργήσει υποχρεώσεις περίπου 20.000 ευρώ σε τράπεζες, για ένα καταναλωτικό δάνειο και για πιστωτικές κάρτες. Μένοντας για πολλούς μήνες χωρίς δουλειά, βρέθηκαν σε αδυναμία ακόμη και να εξυπηρετήσουν τις οφειλές τους, παρ’ ότι έκαναν ρύθμιση και μείωσαν τις δόσεις.
Σήμερα φυτοζωούν με δανεικά από συγγενείς, ο γιος τους σταμάτησε τις σπουδές του σε πανεπιστήμιο εκτός Αθηνών, ενώ η τράπεζα έχει εκδώσει εναντίον τους διαταγή πληρωμής και κινδυνεύουν να χάσουν το μοναδικό τους περιουσιακό στοιχείο, ένα διαμέρισμα που είχε κληρονομήσει η σύζυγος από τους γονείς της. «Οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούσαν ποτέ να φαντασθούν ότι θα έμεναν τόσο καιρό άνεργοι, ότι σήμερα θα κινδύνευαν να χάσουν ακόμη και το σπίτι τους. Ζουν έναν εφιάλτη» λέει στην «Espresso» ο δικηγόρος τους.
Ποιοι πλήττονται περισσότερο
Γυναίκες, νέοι και άτομα με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο δοκιμάζονται περισσότερο από την ανεργία, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Ειδικότερα,
- Το ποσοστό ανεργίας των γυναικών (26,5%) είναι σημαντικά υψηλότερο από αυτό των ανδρών (19,7%).
- Το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας παρατηρείται στους νέους ηλικίας 15-24 ετών (52,7%), ενώ στις νέες γυναίκες φθάνει στο 60,4%.
- Το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας παρατηρείται σε όσους δεν έχουν πάει καθόλου σχολείο (34,3%). Ακολουθούν τα άτομα που έχουν τελειώσει μερικές τάξεις δημοτικού (33,1%) και οι απόφοιτοι τριτάξιας Μέσης Εκπαίδευσης (25,2%). Τα χαμηλότερα ποσοστά παρατηρούνται σε όσους έχουν διδακτορικό ή μεταπτυχιακό (12,0%) και στους πτυχιούχους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (15,7%).
«Θέλετε δουλειές; Μειώστε τους μισθούς»!
Ολοι πλέον συμφωνούν ότι η ύφεση στην ελληνική οικονομία θα συνεχισθεί και το ποσοστό των ανέργων θα αργήσει να πιάσει «ταβάνι», για να αρχίσει να μειώνεται. Εκτός από τη δημοσιονομική προσαρμογή και τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, οικονομολόγοι τονίζουν ότι χρειάζονται άμεσα αναπτυξιακά μέτρα.
Οπως ανέφερε σε ανάλυσή της χθες η Eurobank, «η δημοσιονομική προσαρμογή και οι διαρθρωτικές αλλαγές μπορούν να αυξήσουν τον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, ενώ βραχυπρόθεσμα συρρικνώνουν την οικονομική δραστηριότητα. Θεωρούμε ενδεδειγμένη μια πιο ισορροπημένη πολιτική προσαρμογής που να περιέχει πρωτοβουλίες για άμεση ανάπτυξη».
Ομως, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε επιμένει, σε πρόσφατη συνέντευξή του στο περιοδικό «Stern», ότι ο μόνος τρόπος για να γίνει πιο ανταγωνιστική η ελληνική οικονομία και να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας είναι να μειωθούν ακόμη περισσότερο οι μισθοί: «Ο βασικός μισθός στην Ελλάδα μόλις τώρα πέφτει στο επίπεδο της Ισπανίας. Αν η χώρα θέλει να γίνει και πάλι ανταγωνιστική, ο βασικός μισθός θα πρέπει να βουλιάξει» λέει χαρακτηριστικά.